DEVA Partisi Genel Başkan Yardımcısı Zeynep Sudan, Kocaeli Dilovası’nda 8 Kasım 2025’te 7 işçinin hayatını kaybettiği parfüm dolum tesisi yangınının birinci yıl dönümünde, ailelerin düzenlediği anma yürüyüşüne katıldı. Hayatını kaybeden 7 emekçiden 6’sının kadın, 3’ünün çocuk yaşta olduğunu hatırlatan Sudan, faciayı kadın emeğinin güvencesizliği, çocuk işçiliği, kayıt dışı istihdam ve kamu denetiminin etkinliği bakımından yüzleşilmesi gereken bir sorumluluk tablosu olarak nitelendirdi. Sudan, yargılamanın hiçbir kişi, makam, siyasi veya ekonomik güç odağına ayrıcalık tanınmadan yürütülmesini istedi.
“Bu facia, yalnızca bir yangın değildir”
Sudan, açıklamasına hayatını kaybeden işçileri anarak başladı: “Bir yıl önce, 8 Kasım 2025 tarihinde Kocaeli Dilovası’nda Ravive Kozmetik’e ait parfüm dolum tesisinde meydana gelen yangında hayatını kaybeden 7 emekçimizi rahmetle anıyor, geride bıraktıkları ailelerinin acısını yürekten paylaşıyorum. Hayatını kaybeden işçilerimizin aileleri tarafından organize edilen anma yürüyüşüne katılarak ailelerimizin adalet mücadelesine destek verdik. Aradan bir yıl geçti. Ancak ailelerin acısı dinmediği gibi, cevap bekleyen sorular da henüz bütünüyle aydınlatılmış değil. Bu facia, yalnızca bir yangın değil; kadın emeğinin güvencesizliği, çocuk işçiliği, kayıt dışı istihdam, iş sağlığı ve güvenliği ihlalleri ve kamu denetiminin etkinliği bakımından ülkemizin yüzleşmesi gereken ağır bir sorumluluk tablosudur.”
“Kadın emeği güvencesizliğe, çocuklar tehlikeli işlere mahkûm edilemez”
Hayatını kaybedenlerin profilini aktaran DEVA Partisi Genel Başkan Yardımcısı Zeynep Sudan, sözlerini şöyle sürdürdü: “Hayatını kaybeden yedi emekçimizin altısı kadındı. Üstelik üçü çocuk yaşta olan bu işçiler, güvenli çalışma ortamının sağlanmadığı bir üretim alanında hayatlarını kaybetti. SGK incelemesine ilişkin kamuoyuna yansıyan bilgilerde, işyerinde bulunan 13 çalışandan 12’sinin önceden sigorta kaydının bulunmadığı ve sigortalılık bildirimlerinin olay günü yapıldığı belirtildi. Bu tablo, ülkemizde kayıt dışı istihdamın ve güvencesiz kadın emeğinin ne kadar ağır sonuçlar doğurabileceğini göstermektedir. Kadınların ekonomik zorunluluklar nedeniyle sigortasız, düşük ücretli ve güvencesiz işlerde çalıştırılması kabul edilemez. Kadın emeği ucuz iş gücü olarak görülemez. Her kadın işçinin sosyal güvenlik, insanca çalışma ve güvenli yaşam hakkı vardır.”
“Çocukların yeri tehlikeli üretim alanları değil; okulları, oyun alanları ve güvenli bir gelecektir”
Çocuk işçiliğine ilişkin mevzuata atıfta bulunan Sudan, açıklamasında şu ifadelere yer verdi: “Daha da ağır olan ise çocukların bu üretim ortamında bulunmasıdır. 4857 sayılı İş Kanunu ve Çocuk ve Genç İşçilerin Çalıştırılma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik, 18 yaşını doldurmamış kişilerin parlayıcı, patlayıcı, zararlı ve tehlikeli maddelerin üretimi, işlenmesi ve depolanması gibi işlerde çalıştırılmasını yasaklayan hükümler içermektedir. Üç çocuk yaşta işçinin böyle bir çalışma ortamında bulunmasına hangi koşullar izin vermiştir? Çocukları korumakla yükümlü mekanizmalar neden görevini yerine getirememiştir? Çocukların yeri tehlikeli üretim alanları değil; okulları, oyun alanları ve güvenli bir gelecektir.”
“Kamu denetimi yalnızca evrak üzerinden yürütülemez”
Kocaeli’nin sanayi kenti olmasının getirdiği denetim sorumluluğuna dikkat çeken Sudan, şunları söyledi: “Kocaeli, Türkiye’nin en önemli sanayi merkezlerinden biridir. Bu özelliğiyle şehrimiz, aynı zamanda çok ciddi bir iş sağlığı, çevre güvenliği ve kamusal denetim sorumluluğunu da beraberinde taşımaktadır. Özellikle kozmetik, parfüm, kimyasal madde üretimi, dolum ve depolama faaliyetlerinin yürütüldüğü işletmelerde denetimler son derece titiz ve sürekli olmalıdır. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu işverenlere riskleri önleme, çalışanları koruma ve gerekli güvenlik tedbirlerini alma yükümlülüğü getirirken; kimyasal maddelerle çalışmaya ilişkin yönetmelikler de parlayıcı ve patlayıcı maddelerin kullanımından depolanmasına, havalandırmadan acil durum önlemlerine kadar açık sorumluluklar düzenlemektedir. Bu noktada yalnızca işverenlerin değil, ruhsatlandırma ve denetim süreçlerinde görevli kamu kurumlarının sorumlulukları da bütün yönleriyle incelenmelidir. İddianamelere yansıyan ruhsatlandırma ve yapı kullanma izni eksiklikleri, kamu denetiminin nasıl yürütüldüğü konusunda ciddi sorular doğurmaktadır.”
Sudan, cevaplanmasını istediği soruları şöyle sıraladı:
- İşletmenin gerçek faaliyet konusu ile verilen ruhsatın kapsamı birbiriyle uyumlu muydu?
- Yapı kullanma izni ve yangın güvenliği koşulları yeterince incelendi mi?
- Kimyasal ve parlayıcı maddelerin kullanıldığı üretim alanında gerekli teknik güvenlik önlemleri mevcut muydu?
- İşletmeye yönelik daha önce yapılan şikâyetler neden etkili bir denetime dönüşmedi?
- Denetim görevlileri işletmenin yalnızca ruhsatını mı kontrol etti, yoksa fiilen yürütülen üretim faaliyetini de denetledi mi?
Sudan, “Bir işyerinin ruhsat dosyasında eksiklik bulunmaması tek başına güvenli olduğu anlamına gelmez. Fiilî faaliyet, üretim koşulları, çalışan sayısı, kullanılan kimyasallar, yangın güvenliği ve tahliye imkânları birlikte değerlendirilmelidir. Kamu denetimi, bir felaket yaşandıktan sonra değil, felaketin yaşanmasını önlemek için vardır” dedi.
“Bizim talebimiz intikam değil, hukuktur”
Yargı sürecine ilişkin beklentisini ortaya koyan DEVA Partisi Genel Başkan Yardımcısı Zeynep Sudan, şu ifadeleri kullandı: “Dilovası faciasına ilişkin yargı sürecinde şirket yetkililerinin yanı sıra belediye görevlilerinin de yargılanması önemli bir gelişmedir. Ancak yargılama sürecinin devam ediyor olması, bütün sorumlulukların henüz ortaya konulmadığını göstermektedir. 3 Kasım 2026 tarihinde görülen beşinci duruşmada iki sanık hakkında tahliye kararı verilmiş, dava 23 Mart 2027 tarihine ertelenmiştir. Bizim beklentimiz; yargılamanın hiçbir kişi, makam, siyasi veya ekonomik güç odağına ayrıcalık tanınmadan, bağımsızlık, tarafsızlık ve hukukun üstünlüğü ilkeleri çerçevesinde yürütülmesidir. Hiç kimsenin siyasi konumu, ekonomik gücü, kamu görevi veya sahip olduğu ilişkiler adaletin önünde bir ayrıcalığa dönüşmemelidir. Sorumluluğu bulunan herkes, kim olduğuna bakılmaksızın hukuk önünde hesap vermelidir. Suçu olmayan hiç kimse de peşinen suçlu ilan edilmemelidir. Bizim talebimiz intikam değil, hukuktur. Ayrıcalık değil, eşitliktir. Cezasızlık değil, hesap verebilirliktir. Bu davanın sonucunda ortaya çıkacak adaletin yalnızca Dilovası’nda hayatını kaybeden emekçilerimiz için değil, Türkiye’de bundan sonra yaşanabilecek benzer iş cinayetlerinin önlenmesi bakımından da emsal ve yol gösterici olmasını istiyoruz.”
“Adalet bir kez sağlanıp bırakılmamalı, kalıcı bir güvenceye dönüşmelidir”
Mücadelelerinin davayla sınırlı olmadığını vurgulayan Sudan, özellikle sanayi kentlerinde atılması gereken adımları sıraladı: “Bizim mücadelemiz yalnızca bu davanın sonuçlanmasıyla sınırlı değildir. İşyerlerinin ruhsatlandırılmasından fiilî faaliyetlerinin denetlenmesine, işçi kayıtlarının kontrolünden kimyasal risklerin değerlendirilmesine kadar bütün süreçler yeniden ele alınmalıdır.”
- Kimyasal üretim ve dolum tesisleri düzenli, habersiz ve risk esaslı denetimlerden geçirilmelidir.
- Ruhsat, yapı kullanma izni, yangın güvenliği ve fiilî üretim koşulları birbirinden bağımsız değil, bütüncül biçimde değerlendirilmelidir.
- Kayıt dışı istihdamla mücadele güçlendirilmeli, SGK ve iş müfettişlerinin denetimleri etkinleştirilmelidir.
- Çocuk işçiliğinin önlenmesi için yalnızca işveren denetimi değil, çocukların eğitimde kalmasını sağlayacak sosyal politikalar da geliştirilmelidir.
- Kadın işçilerin güvenceli istihdamı, sosyal güvenlik hakları ve sendikal örgütlenmeleri desteklenmelidir.
- Kamu görevlilerinin denetim ve ruhsatlandırma süreçlerindeki sorumlulukları açık, şeffaf ve hesap verebilir olmalıdır.
“Bir işçinin hayatı, işletmenin maliyet hesabından daha değersiz değildir”
Açıklamasını ailelere destek mesajıyla tamamlayan Sudan, şunları söyledi: “Çünkü bir işçinin hayatı, işletmenin maliyet hesabından daha değersiz değildir. Bir çocuğun geleceği, ucuz iş gücü ihtiyacından daha önemsiz değildir. Bugün Dilovası’nda ailelerin yanında olmak, yalnızca geçmişte yaşanan bir acıyı paylaşmak değil, gelecekte başka ailelerin aynı acıyı yaşamaması için sorumluluk almaktır. Hayatını kaybeden emekçilerimizi bir kez daha rahmetle anıyor, ailelerinin adalet mücadelesinde yanlarında olduğumuzu ifade ediyoruz.”