Mersin Milletvekilimiz Mehmet Emin Ekmen: Muğla ormanları bu kez maden ihaleleriyle tehlikede

DEVA Partisi Genel Başkan Yardımcısı ve Mersin Milletvekili Mehmet Emin Ekmen, Muğla’daki maden ihalelerinin orman varlığı ve arıcılık faaliyetlerini Türkiye Büyük Millet Meclisi gündemine taşıdı. Ekmen, Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı’nın yanıtlaması istemiyle verdiği soru önergesinde, 4 bin 455 hektarlık alanın maden faaliyetlerine açılmasının çevresel risklerini sordu.

Kamu yararı ilkesi yerini ‘rant odaklı bir tasfiye sürecine’ bıraktı

Yeni Yol Partisi Grup Başkanı Ekmen, Tarım ve Orman Bakanı Yumaklı’nın yanıtlaması istemiyle TBMM Başkanlığına soru önergesi verdi. Ekmen, “Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü (MAPEG) tarafından ihalesi gerçekleştirilen ve Muğla ilinin Menteşe, Fethiye, Seydikemer ile Yatağan ilçelerini kapsayan 4 bin 455 hektarlık alanın maden faaliyetlerine açılması; bölgenin ekolojik, ekonomik ve sosyal dokusu üzerinde geri dönülmez bir yıkım tehdidi oluşturmaktadır. Türkiye genelinde eş zamanlı olarak ihaleye çıkarılan 485 maden sahasının en kritik dilimlerinden birini oluşturan Muğla sahaları, kentin ‘karbon yutak alanı’ olma özelliğini ve biyolojik çeşitliliğini doğrudan hedef almaktadır. Söz konusu ihalenin en dikkat çekici ve kamuoyu vicdanını yaralayan yönü, milyonlarca metrekarelik paha biçilemez orman ve tarım arazisi için belirlenen toplam taban bedelin yalnızca 2.165.532 TL seviyesinde kalmasıdır. Metrekare başına düşen bedelin sembolik dahi sayılamayacak kadar düşük olması, ‘kamu yararı’ ilkesinin yerini ‘rant odaklı bir tasfiye sürecine’ bıraktığının en somut göstergesidir. Muğla, son yıllarda yaşanan ve on binlerce hektar alanı küle çeviren büyük orman yangınlarıyla ağır bir yara almışken, kalan sağlam orman dokusunun maden ihaleleriyle parçalanması, Anayasa’nın 169. maddesindeki ‘Devlet, ormanların korunması ve sahalarının genişletilmesi için gerekli kanunları koyar ve tedbirleri alır’ hükmüyle çelişmektedir” ifadelerini kullandı.

İhaleler, doğa hakları zedelemektedir

Maden faaliyetlerinin doğaya verdiği zararlara dikkat çeken Ekmen, “Madencilik faaliyetlerinde ortaya çıkan ağır metal kirliliği, toz emisyonu ve yer altı su yollarının tahribatı sadece doğayı değil, bölgenin temel geçim kaynağı olan küçükbaş, büyükbaş hayvancılığı ve turizmi de bitirme noktasına getirecektir. Fethiye ve Seydikemer gibi tarımsal verimliliğin ve su kaynaklarının kritik olduğu bölgelerde patlatmalı madencilik yapılması, bölgedeki vatandaşların su hakkını ve gıda güvenliğini tehlikeye atmaktadır. Ayrıca, sahaların bir kısmının zeytinlik alanlara yakınlığı, 3573 sayılı Zeytincilik Kanunu’nun koruyucu hükümlerini baypas etme girişimi olarak değerlendirilmektedir. Anayasa’nın 56. maddesi uyarınca ‘Herkes, sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkına sahiptir’ ve ‘Çevreyi geliştirmek, çevre sağlığını korumak ve çevre kirlenmesini önlemek devletin ve vatandaşların ödevidir.’ Halkın katılım süreci işletilmeden, bölgenin hassas ekosistemi ve su havzaları dikkate alınmadan, sadece ekonomik bir kaynak aktarımı mantığıyla yürütülen bu ihaleler doğa haklarını zedelemektedir” dedi.

Muğla’da ihaleye açılan 4 bin 455 hektarlık alanın ne kadarı “Devlet Ormanı” statüsünde?

Mersin Milletvekili Ekmen, Bakan Yumaklı’nın yanıtlaması istemiyle verdiği önergede şu sorulara yanıt aradı:

1. Muğla genelinde ihaleye açılan 4 bin 455 hektarlık (45 milyon metrekare) devasa alanın ne kadarlık kısmı “Devlet Ormanı” statüsündedir? Bu alanlar içerisinde son 10 yılda yanan ve “Anayasal zorunluluk gereği” yeniden ağaçlandırılması gereken sahalar bulunmakta mıdır?
2. Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü (MAPEG) tarafından yürütülen bu ihale süreci öncesinde, söz konusu sahaların madenciliğe açılmasına dair Bakanlığınızdan ve bağlı Genel Müdürlüklerden (OGM, VUK) “uygunluk görüşü” alınmış mıdır? Alınmışsa, bu görüşlerin içeriği ve gerekçeleri nelerdir?
3. 3573 sayılı Zeytinciliğin Islahı ve Yabanilerinin Aşılattırılması Hakkında Kanun uyarınca, zeytinlik sahalara 3 kilometre mesafede toz ve duman çıkaran tesis yapılamayacağı hüküm altına alınmıştır. İhaleye açılan 7 sahanın kaçı bu sınırın içinde kalmaktadır? Bakanlığınız zeytin gen kaynaklarını korumak adına bu ihalelere karşı bir itiraz sürecini işletecek midir?
4. Fethiye ve Seydikemer gibi bölgelerde madencilik faaliyetleri sırasında yer altı su damarlarının çatlaması ve su yönünün değişmesi durumunda bölgedeki tarımsal sulama altyapısının ve içme suyu kaynaklarının korunması için hangi somut önlemler öngörülmüştür?
5. İhaleye açılan milyonlarca metrekarelik alanın paha biçilemez ekolojik değeri varken, ihale taban bedelinin sadece 2,1 milyon TL olarak belirlenmesi Bakanlığınızın “orman varlıklarını koruma” ve “doğa ekonomisi” vizyonuyla nasıl bağdaşmaktadır? Kesilecek ağaçların ekonomik ve çevresel maliyeti (karbon tutma kapasitesi vb.) bu bedele dahil edilmiş midir?
6. Bölgedeki yaban hayatı ve biyolojik çeşitlilik açısından kritik öneme sahip olan bu sahalarda, nesli tehlike altında olan endemik bitki ve hayvan türlerine yönelik bir “Biyoçeşitlilik Envanter Çalışması” yapılmış mıdır? Maden faaliyetleri bu popülasyonların “habitat bölünmesine” yol açmayacak mıdır?
7. 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu kapsamında, ihaleye açılan sahalar içerisinde yer alan tarım arazilerinin amaç dışı kullanımına yönelik Bakanlığınız tarafından verilmiş bir izin bulunmakta mıdır? Kamu yararı kararı alınırken, maden geliri ile tarımsal üretimin sürekliliği arasında bir “Fayda – Maliyet Analizi” yapılmış mıdır?
8. Muğla’da madencilik faaliyetleri sonrası rehabilite edilmeyen ve atıl bırakılan eski ocakların, bölgedeki orman dokusuna verdiği zararın telafisi için Bakanlığınızın bu ihaleyi kazanan şirketlerden isteyeceği “Ağaçlandırma Bedeli” ve “Doğa Onarım Teminatı” miktarları ne kadardır?